“जेव्हा प्रेस क्लब पार्टीच्या ठिकाणात बदलतो : तेव्हा नागरिकांना सत्य जाणून घेण्याचा अधिकार असतो.”

मुंबई प्रेस क्लब : प्रेस स्वातंत्र्य, नैतिक पत्रकारिता आणि उत्तरदायी माध्यम संस्कृती जपण्यासाठी कार्यरत असलेली एक ऐतिहासिक संस्था, सध्या गंभीर सार्वजनिक प्रश्नांच्या केंद्रस्थानी आली आहे.

सध्या प्रसारित होत असलेल्या छायाचित्रांवरून असे दिसते की प्रेस क्लबचे अध्यक्ष समर मोहम्मद खडूस यांचा साक्षीने क्लबच्या खुल्या टेरेसवर दारू सेवन व पार्टी स्वरूपातील कार्यक्रम आयोजित केले जात आहेत. टेबलांवर ठेवलेल्या दारूच्या बाटल्या, कॅन्स, ग्लासेस आणि खाद्यपदार्थांवरून हे कार्यक्रम नियोजित व संघटित असल्याचे स्पष्ट होते.

सामाजिक गाठीभेटी चुकीच्या नाहीत; मात्र असे कार्यक्रम कायदेशीर परवानग्यांशिवाय, नियमनाविना किंवा योग्य परवाना न घेता होत असल्याचा संशय गंभीर आहे.

संवेदनशील ठिकाणी बेकायदेशीर क्रियाकलाप?

या कथित बेकायदेशीर क्रियाकलापाचे स्थान अत्यंत संवेदनशील आहे. ही टेरेस आझाद मैदान पोलिस स्टेशन आणि एस्प्लेनेड कोर्टापासून केवळ ५० मीटरच्या अंतरावर आणि जवळच १०० मीटरच्या अंतरावर पोलीस आयुक्त यांचे कार्यालय देखील आहे.

न्याय आणि कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या संस्थांच्या इतक्या जवळ अवैध व्यवसाय चालवणे, हे केवळ धाडस नव्हे, तर कायद्याबद्दलचा स्पष्ट अनादर आणि या प्रकरणाचे गांभीर्य अधोरेखित करणारे आहे.

संबंधित विभागांची आश्चर्यकारक शांतता

स्थानिक पोलीस विभाग आणि राज्य उत्पादन शुल्क विभाग (Excise Department) यांनी या संपूर्ण प्रकरणावर लक्षणीय शांतता (Conspicuous Silence) राखली आहे.

कायद्याची अंमलबजावणी करणाऱ्या या विभागांची ही निष्क्रियता:

• बेकायदेशीर क्रियाकलापांना अप्रत्यक्ष समर्थन देते का?
• की या मागे काही अज्ञात भीती, दबाव किंवा राजकीय हस्तक्षेप आहे?

असा संशय निर्माण होत आहे.

ताज्या घटनेने चिंता आणखी वाढवली :

अलीकडेच क्लबचे अध्यक्ष समर मोहम्मद खडूस यांचा एका सहकर्मी पत्रकारासोबत वाद आणि शाब्दिक व शारीरिक धक्काबुक्कीचा व्हिडिओ व्हायरल झाला होता.

प्रेस संस्थांकडून परिपक्वता, उत्तरदायित्व, व्यावसायिक आचारसंहिता आणि मतभेदांचा आदर अपेक्षित असताना, अशा प्रकारची वर्तणूक संस्थेतील संस्कृती आणि मूल्यांच्या पतनाचे संकेत देते.

 हे महत्त्वाचे का आहे?

प्रेस क्लब ही फक्त एक जागा नसून, तो प्रतिनिधित्व करतो:

• विश्वासार्हता
• व्यावसायिक नैतिकता
• प्रेस स्वातंत्र्य
• माध्यमांच्या आचारसंहितेचा सन्मान

जेव्हा सत्तेला प्रश्न विचारण्यासाठी उभा असलेला संस्थाच अस्पष्ट व्यवस्थापन, गैरवर्तन किंवा अनियमिततेच्या आरोपांमध्ये अडकतो, तेव्हा गंभीर लोकहिताच्या प्रश्नांची गरज निर्माण होते:

• पत्रकारितेचे मूळ ध्येय बाजूला ठेवले जात आहे का?
• दारू सेवा किंवा विक्रीसाठी वैध परवाना आहे का?
• नेतृत्वाचे वर्तन लोकशाही संस्थेस साजेसे आहे का?
• पत्रकारिता बाजूला ठेवून खासगी मनोरंजन आणि आर्थिक स्वार्थाला प्राधान्य दिले जात आहे का?

सार्वजनिक संस्थांनी जबाबदारी स्वीकारली पाहिजे

हा विषय व्यक्तिगत टीकेचा नाही, तर:

✔ नैतिकता जपण्याचा
✔ व्यवस्थापनातील पारदर्शकतेचा
✔ पत्रकारितेच्या प्रतिष्ठेचा
✔ लोकशाहीमधील संस्थांच्या सन्मानाचा

प्रश्न आहे.

निवेदनाचा उद्देश

हे निवेदन फक्त जनजागृती, संवाद आणि उत्तरदायित्व वाढवण्यासाठी प्रसारित केले जात आहे.

सदस्य, नागरिक आणि पत्रकारितेशी संबंधित हितधारकांना याचा अधिकार आहे:

• प्रश्न विचारण्याचा
• पारदर्शकता मागण्याचा
• कायदेशीर प्रक्रिया अपेक्षित करण्याचा
• पत्रकारिता जपणाऱ्या जागांचे संरक्षण करण्याचा

प्रेस हा लोकशाहीचा पहारेकरी आहे. आणि जेव्हा प्रश्न स्वतःच्याच संस्थांमधून उठतात, तेव्हा मौन नव्हे, जबाबदार आवाज गरजेचा असतो. विश्वास, नैतिकता आणि पारदर्शकता पुन्हा मिळवण्यासाठी, जनजागृती ही पहिली पायरी आहे.