Ganesh Festival Security or ‘Farewell Parade’ Security?

गणेशोत्सवाचा बंदोबस्त की ‘Farewell Parade’चा बंदोबस्त?

होमगार्ड ३०० मिळाले; पण १८० पोलीस ‘कदमताल’साठी मोकळे!

1. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही संपूर्ण महाराष्ट्रात गणेशोत्सव अत्यंत शांततापूर्ण आणि उत्साहपूर्ण वातावरणात, कोणत्याही अनुचित प्रकाराचे गालबोट न लागता सुरळीतपणे पार पडला. या यशस्वी आयोजनासाठी महाराष्ट्र पोलीस दलाचे, विशेषतः मुंबई पोलीस दलाचे, तसेच कायदा व सुव्यवस्था राखण्यासाठी सहकार्य करणाऱ्या महाराष्ट्रातील तमाम नागरिकांचे मनःपूर्वक अभिनंदन आणि हार्दिक आभार.
2. दरम्यान, मुंबई रेल्वेचे पोलीस आयुक्त श्री. राकेश एम. कलासागर यांनी दाखवलेले ‘अद्भुत नियोजनकौशल्य’ विशेष उल्लेखनीय ठरले. गणेशोत्सवाच्या बंदोबस्तासाठी पोलिसांची कमतरता भासू नये म्हणून त्यांनी होमगार्डकडून सुमारे ३०० जवान मिळवून घेण्याची ‘दूरदृष्टी’ दाखवली. म्हणजे उपलब्ध पोलीस मनुष्यबळ अपुरे असले तरी उपाय शोधण्याची इच्छाशक्ती निश्चितच होती. फक्त त्या मनुष्यबळाचा वापर नेमका कुठे करायचा, हा प्रश्न वेगळा!
3. दुसरीकडे, ३० सप्टेंबर २०२६ रोजी सेवानिवृत्त होणारे कार्यतत्पर पोलीस महासंचालक (लोहमार्ग) आदरणीय श्री. प्रशांत एस. बुरडे (IPS) यांच्या निरोप समारंभाच्या (Ceremonial Farewell) संचलनाचा (Farewell Parade) सराव या महत्त्वाच्या बंदोबस्ताच्या काळातही अविरत सुरू ठेवण्यात आला. या सरावासाठी दररोज १८० पोलीस कर्मचारी आणि साधारण १६ पोलीस अधिकारी उपस्थित राहत होते. त्यामुळे हे १८० पोलीस कर्मचारी प्रत्यक्ष गणेशोत्सव बंदोबस्तासाठी उपलब्ध होऊ शकत नव्हते. थोडक्यात, ज्या १८० पोलिसांची गरज गर्दीच्या बंदोबस्तासाठी होती, तेच पोलीस त्या काळात मैदानावर शिस्तबद्धपणे मार्चिंग करत होते. कायद्याची अंमलबजावणी करण्याऐवजी कदमताल मात्र अगदी चोख!
4. त्यामुळे प्रश्न स्वाभाविकच आहे, गणेशोत्सवाच्या काळात लाखो प्रवाशांच्या सुरक्षेची जबाबदारी सांभाळण्यासाठी उपलब्ध मनुष्यबळाचे असे ‘अप्रतिम’ व्यवस्थापन करण्यात आले असेल, तर हा बंदोबस्त नेमका रेल्वे पोलीस दलाच्या नियोजनामुळे यशस्वी झाला की विघ्नहर्त्या श्रीगणेशाच्या कृपेमुळे? उपलब्ध आकडेवारी पाहता, या यशाचे श्रेय रेल्वे पोलीस नियोजनाला किती आणि ‘बाप्पाच्या चमत्काराला’ किती, याचा हिशेब जनतेनेच करावा!
5. विशेष म्हणजे, गणेशोत्सवासारख्या संवेदनशील कालावधीत कायदा व सुव्यवस्था, रेल्वे प्रवाशांची सुरक्षा आणि गर्दीचे व्यवस्थापन यांना प्राधान्य देण्याऐवजी वरिष्ठांच्या निरोप संचलनाच्या सरावासाठी मोठ्या प्रमाणावर पोलीस मनुष्यबळ वापरण्याचा हा निर्णय निश्चितच चर्चेचा विषय ठरतो. वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या निरोप समारंभाला इतके ‘विशेष महत्त्व’ देण्याची ही पद्धत पोलीस दलासमोर कोणता संदेश ठेवते, हा प्रश्न उपस्थित होणे स्वाभाविक आहे. श्री. राकेश एम. कलासागर यांच्या या ‘अनोख्या प्रशासकीय कौशल्याला’ त्यामुळे कोटी-कोटी उपरोधिक सलाम!
6. गणेशोत्सवाचा बंदोबस्तही झाला आणि ‘कदमताल’ची परंपराही अबाधित राहिली!